Nghiên cứu đặc điểm thực vật học và thành phần hóa học của cây Tiêu dội (Piper retrofractum Vahl)

Abstract

Tiêu dội (Piper retrofractum Vahl) được sử dụng phổ biến trong y học dân gian, tuy nhiên tại Việt Nam vẫn thiếu dữ liệu khoa học về đặc điểm thực vật và thành phần hóa học, đồng thời thường bị nhầm với Tiêu lốt (Piper longum L.). Nghiên cứu này nhằm hoàn thiện cơ sở định danh, kiểm nghiệm và làm nền tảng cho các nghiên cứu dược liệu tiếp theo. Mẫu Tiêu dội được thu hái tại Bình Dương để khảo sát đặc điểm thực vật, phân tích di truyền bằng chỉ thị phân tử và đánh giá thành phần hóa thực vật. Một số đặc điểm giải phẫu và bột dược liệu đặc trưng đã được ghi nhận. Trình tự gen vùng rbcL được khuếch đại bằng PCR từ DNA lá non, giải trình tự Sanger, xử lý bằng BioEdit và so sánh BLAST với GenBank (LC461931). Kết quả xác nhận mẫu nghiên cứu là Piper retrofractum thuộc họ Piperaceae. Phân tích sơ bộ cho thấy sự hiện diện của chất béo, alkaloid, tinh dầu và coumarin. Hợp chất tinh khiết được phân lập từ phân đoạn cao n-hexan bằng phương pháp tái kết tinh trong dung môi lạnh, sau đó xác định cấu trúc bằng MS và NMR là piperin. Các kết quả này góp phần xây dựng cơ sở kiểm nghiệm nguyên liệu và là tiền đề cho nghiên cứu sâu hơn về thành phần hóa học cũng như tác dụng sinh học của Tiêu dội.